सुर्खेतः दैलेखको जलजलेमा ११२ अर्ब घनमिटर प्राकृतिक ग्याँस रहेको प्रारम्भिक रिपोर्ट सार्वजनिक भएको छ । चिनियाँ विज्ञ टोलीले त्यहाँ मिथेन ग्यासको भण्डार रहेको पत्ता लगाएको हो । चीनको सरकारी निकाय चाइना जिओलोजिकल सर्भेको भौगर्भिक अध्ययन तथा चीनकै सीएनपीसी सीबु इन्जिनियरिङ कम्पनीले २०८० वैशाख २८ गतेदेखि जमिन खनेर अध्ययन थालेका थिए । उक्त अध्ययनका लागि जलजलेमा चार हजार मिटर गहिराइसम्म खनिएको थियो ।
विज्ञ टोलीले दैलेखमा अन्वेषण तथा उत्खननका क्रममा पत्ता लागेको प्राकृतिक ग्याँसले नेपाललाई ५० वर्ष पुग्ने आकलनसहितको प्रारम्भिक रिपोर्ट सरकारलाई दिएको छ । जलजलेमा ड्रिल गरेको ठाउँबाट ११२ अर्ब घनमिटर ग्याँस रहेको अनुमान गरिएको र थप तीन स्थानमा ड्रिल गर्दा यसको मात्रा बढ्ने बताइएको छ । यो रिपोर्टले सरकारी अधिकारीहरू उत्साहित देखिएका छन् । उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्री दामोदर भण्डारीले ग्याँस पुष्टि भएको र विस्तृत रिपोर्टपछि उत्पादन सुरू हुने बताएका छन् ।
यसअघिको प्रारम्भिक अध्ययनमा ग्याँस रहेको पत्ता लागेपनि त्यसको मात्रा र गुणस्तर लगायतका थप परीक्षणका लागि चट्टानका नमूना संकलन गरेर चीन लगिएको थियो । त्यहाँको ग्याँस व्यापारिक दृष्टिकोणले उपयुक्त छ कि छैन भन्ने पत्ता लगाउन पनि थप अध्ययन थालिएको थियो ।
‘अहिले प्रारम्भिक रूपमा जुन रिपोर्ट प्राप्त भएको छ, त्यसमा ११२ अर्ब घनमिटर प्राकृतिक ग्याँस छ भन्ने पुष्टि भएको छ’ मन्त्री भण्डारी भन्छन्, ‘यो मिथेन ग्याँस हो भन्ने छ ।’ मिथेन ग्याँस पेट्रोल–डिजेलको विकल्पमा राम्रो इन्धन मानिन्छ । मिथेन ग्याँसबाट गाडी चलाउन, बिजुली उत्पादन गर्न र घरायसी प्रयोजनमा बत्ती बाल्न पनि सकिने विज्ञहरू बताउँछन् । यस्तै, मिथेन ग्याँसबाट हाइड्रोजन छुट्टाएर अमोनिया ग्याँस निकालेर मल कारखानामा पनि प्रयोग गर्न सकिन्छ ।
चिनियाँ प्राविधिक टोलीले विस्तृत रिपोर्ट बुझाएपछि ग्याँस उत्पादन प्रक्रिया सुरू हुने मन्त्री भण्डारीले बताए । उनकाअनुसार चिनियाँ टोलीले डिसेम्बर अन्तिममा विस्तृत विवरण दिने बताएका छन् । त्यसपछि मात्रै परीक्षणको रूपमा ग्याँस उत्पादन सुरू गर्ने योजना बनाइएको छ । उत्पादन परीक्षणका लागि ६५ अर्ब लागत अनुमान गरिएको छ ।
२०७२ सालमा भारतीय नाकाबन्दीका कारण ग्याँस र इन्धन आपूर्तिमा चरम संकट भएको थियो । तत्कालीन केपी शर्मा ओली नेतृत्वको सरकारले त्यसैबेला नेपालमा पेट्रोलियम पदार्थ र ग्याँसको अध्ययन गर्न चीनलाई निम्तो दिएको थियो । चिनियाँ टोली नेपाल आएर विभिन्न सम्भाव्य पेट्रोलियम खानीहरूमा पुगी अध्ययनका लागि नमूना संकलन गरेको थियो । दैलेखका विभिन्न स्थानमा सदियौंदेखि आगोको ज्वाला बल्ने गरेको छ । स्थानीयले त्यसलाई दैवी शक्ति मानेर पूजा गर्दै आएका छन् ।
पछिल्लो समय विज्ञहरूले जमिन मुनि प्रज्ज्वलनशील ग्याँस भएको र त्यही बाहिर निस्किएर आगो बलेको पुष्टि गरेका छन् । दैलेखको श्रीस्थान, नाभिस्थान, धुलेश्वर र पादुका लगायतका क्षेत्रमा ग्यासको भण्डार रहेको आकलन छ । दैलेखमा पत्ता लागेको ग्याँसलाई व्यवसायिक प्रयोजनमा ल्याउन सके कर्णाली प्रदेशले मात्र नभइ देशले नै आर्थिक उन्नतिमा फड्को मार्ने अपेक्षा गरिएको छ । खासगरी यो रिपोर्टले आर्थिक रूपान्तरणको सम्भावनासँगै कर्णाली प्रदेशको भविष्यप्रति आशा जगाएको छ ।
२०८३ भाद्र ७ गते आइतवार
प्रतिक्रिया दिनुहोस्
सम्बन्धित समाचारहरू
कर्मसञ्चार । २०८२ असार ५ गते बिहीवार